Op donderdag 20 mei 1926 komen 17 doctoraalstudenten bij elkaar met het idee om een vereniging op te richten. Het wordt een dispuut, wat letterlijk “debatvereniging” betekent. Het doel is om tijdens vergaderingen lezingen over chemie te organiseren en hierover te discussiëren. Hiermee wordt de eerste basis gelegd voor het Chemisch Dispuut Leiden (CDL). Na een korte periode zonder naam wordt gekozen voor “het Physisch Chemisch Dispuut”.
In de eerste jaren groeide het dispuut al snel van 23 naar 32 leden. Van een hechte vereniging zoals we die nu kennen was nog geen sprake. Eerstejaars waren uitgesloten en vrouwen speelden een beperkte rol. De bijeenkomsten vonden plaats in een kleine collegezaal en bestonden voornamelijk uit vergaderingen gevolgd door een lezing van een lid.
Al snel ontstond behoefte aan meer structuur. In 1929 werd de eerste commissie opgericht en vond de eerste excursie naar Ketjen en Co plaats. In de jaren daarna groeide het aantal activiteiten en werden ook professoren uitgenodigd om te spreken.
Rond 1930 veranderde de naam naar “Chemisch Dispuut”. Excursies naar bedrijven en laboratoria werden steeds gebruikelijker. In 1936 vond de eerste meerdaagse excursie plaats naar onder andere Philips in Eindhoven en DSM in Lutterade onder leiding van prof. Van Arkel. Hij betekende veel voor de vereniging en werd later in 1964 benoemd tot erelid. Tegelijkertijd ontstond kritiek onder eerstejaars, die geen lid konden worden. Zij richtten het dispuut Physichem op, dat in 1940 met het CDL fuseerde, wat de vereniging versterkte en inclusiever maakte.
In de jaren ’30 verschoof ondertussen ook de focus van uitsluitend wetenschappelijk naar de meer sociale kant. Buitenvergaderingen, dies- en lustrumvieringen deden hun intrede, maar aan het eind van het decennium nam de betrokkenheid af en werden activiteiten minder goed bezocht. Het bestuur zag dat meer nadruk op gezelligheid nodig was om leden te behouden.
De Tweede Wereldoorlog bracht een periode van stilstand. Na de oorlog werd het CDL in 1945 opnieuw opgebouwd met behulp van een overgangscommissie.
In de jaren ’50 en ’60 groeide de vereniging sterk mee met het aantal studenten. Het karakter veranderde: wetenschappelijke lezingen werden minder belangrijk, terwijl sociale activiteiten zoals feesten en excursies centraal kwamen te staan. Ook ontstonden subdisputen om de onderlinge band te versterken.
In de jaren ’70 kwam het CDL in een moeilijke fase. De betrokkenheid nam af en subdisputen waren actiever dan de vereniging zelf. Algemene ledenvergaderingen verdwenen en op een gegeven moment bleek zelfs dat er formeel geen leden meer waren. Toch bleef het CDL bestaan, onder andere door de introductie van open borrels.
Halverwege de jaren ’70 werd tijdens een nieuwe algemene ledenvergadering besloten het CDL nieuw leven in te blazen. Onder leiding van Theo van Heijningen werd een nieuw bestuur gevormd en werd gewerkt aan herstel van de vereniging.
Het lustrum van 1976 speelde hierbij een belangrijke rol. Ondanks een matige start groeide het enthousiasme gedurende de week en werd duidelijk dat het CDL toekomst had. Daarna werden het lidmaatschap en het eerstejaarsmentoraat opnieuw ingevoerd en werd de vereniging actiever en toegankelijker.
In de jaren ’80 stabiliseerde het CDL en groeide het opnieuw uit tot een actieve vereniging. Traditionele activiteiten zoals excursies, het Chemisch Feest en het eerstejaarsweekend bleven bestaan en werden aangevuld met nieuwe initiatieven zoals banenmarkten en sportactiviteiten.
In de jaren ’90 paste het CDL zich verder aan een groeiende studentenpopulatie aan. Activiteiten werden flexibeler en beter te combineren met de studie. De organisatie werd verder gestructureerd met een grotere rol voor commissies.
Rond de eeuwwisseling zette digitalisering door. Communicatie verliep via e-mail en websites in plaats van prikborden. Tegelijkertijd bleven borrels, feesten en excursies belangrijk, maar kregen ze een moderner karakter. Ook carrièregerichte activiteiten zoals diners en workshops kwamen op.
In de afgelopen jaren werd de rol van het CDL binnen de studie verder versterkt. Er kwam meer aandacht voor studieondersteuning, welzijn en inclusiviteit. Met inmiddels meer dan 20 commissies per jaar is er voor ieder wat wils. Tegelijkertijd bleef de balans tussen studie en ontspanning centraal staan in een mix van serieuze en informele activiteiten.
Met het honderdjarig bestaan in 2026 blijkt dat de kracht van het CDL ligt in zijn aanpassingsvermogen. Hoewel de vorm van het verenigingsleven is veranderd, blijft de kern hetzelfde: het samenbrengen van studenten rond chemie en het bieden van een plek voor zowel academische ontwikkeling als gezelligheid. Zonder CDL heeft scheikunde geen zin.